tabulas.com

Ngiti
Ni Kiko Montesena, 1/06/08





Kung itinalagang isatalinhaga ang anyo ng ngiti

(na hindi basta pagbabago ng kibot ng mga labi),

sadyang mahirap sa isang taga-sining na ituring

na obra ang isang tila ayaw pakilala.

Mahirap hulihin sa pinsel ang nais maiguhit,

sa pluma ang nais na maisulat,

sa awit ang nais maisatinig,

sa tula ang nais maitugma.

Walang tamang lalagyang kakasya

sa balon ng sayang iniluluwal

ng simpleng pagngiti - patunay ito ng isang mangingibig.

Huwag na huwag maikukumpara

sa ismid na madalas maisilid

sa mga kuyom na palad ang bawat himutok;

o kaya ay sa lunggati na may sariling tahanan

ang bawat pagpapasaklolo. Ibang-iba ang ligaya.

Na walang pinamamahayang sarili kundi naibabahagi.

Naaamoy sa hitik na dilaw na kaparangan

na hindi pinagsasawaang paliguan ng araw.

May samyong magaan sa ilong ang halimuyak

ng pagbibigay, hindi nananatiling lila sa plorera.

Ngunit katulad ng pagsasawakas

ng lahat ng mga bagay na nawasak,

Iginuguho din ang bawat ngiti

ng di napipigilang luha. Lindol sa mukha

ang ragasa ng bawat hagulhol.

Kaya nga at bago pa makapaglunoy sa lungkot,

itabi na sa sulok ng mga labi ang nagbabantay na ngiti;

Kahit pa magmumula sa pinakapayak na biro ng katangi.

Madalas mang makumutan ng hapis,

may anyaya pa rin ng pagbabalik.

Ang daming magagandang bagay ang ibinigay sa akin ng 2007. At ang daming magagandang gifts na natanggap ko noong holidays. A sony videocam to top it all galing sa aking niece who came back, pasalubong na raw niya at aginaldo, A DKNY military shorts, an oakley slippers, cash gifts mula sa mga kapatid ko.

Ang ganda rin ng mga movies na napanood ko like: Eastern promises ( abangan ang nude fight scene dito ni Viggo ng Lord of the rings), ang Gone Baby gone ni Casey Affleck, Awake ni Jessica Alba.

May sakit ako noong Dec 24 at 25, dahil parang kinukumbulsyon ang pakiramdam ko dahil sa tonsilitis at sakit ng tyan. pati na rin ang batok ko.

Namatay ang auntie ko noong Dec 28, kaya pala ang tatay ko ay alumpihit na umuwi ng probinsya kahit nakabakasyon siya sa aking bahay.

Maraming kaibigang nakaalalang magtext at bumati. kaya naman sana ay magsama-sama pa rin tayo sa mga susunod pang taon.

Recuerdos
ni Francisco Arias Montesena, 1/8/08



Lagi, may bumabalik na pagmamadali
sa mga nilulumot na at nilimot.
Tila lagi tayong sumisigaw
sa mga burol na pinaglulutangan lamang
ng ating mga tinig upang kapagdaka ay ihatid
pabalik, pabalik.

Matagal na silang nakatalukbong
sa pintuan ng bawat araw,
kaytagal nang nilisan ng umaga,
kaydalas nang sinipingan ng gabi.
Ngunit ano at binabalabalan
ng mga gunita bawat pangyayari.

Tila sila mga kandila sa altar,
na kung mawalan man ng sindi,
mayroong muling nagniningas.
Tinutuhog tayo unti-unti
ng nalilikhang liwanag.

Evaporation
Francisco A. Montesena


Any moment
we are bound
to vaporize in air.
Yes, just like that.
It does not matter anymore
if we were once
a lingering presence;
All of our waiting is done.
There is always
only so much
the clock can
peep through
in difference.
No cure to what
has been so cold;
No mystery
to what these words
will tell;
No memories
on anything
before everything
becomes black.
What comforts me then
is the realization
that we will all go up.


Countdown
Francisco A. Montesena


This brief reflection scares me:

One
I will promise again to live each day
With nice thoughts only to wake-up
With sore tomorrows.

Two
I have watch how the hours eat up
Every minutes of my life’s edition
Until there is this proof
etched in the mirror, old age.

Tic
I say its something in the air
That everyone promises to be better
Each year, only to find out
That beginning is the end.

Tac
Hope must stand somewhere else
Between promises, maybe hiding in traditions.
What matters is we still hold on to this belief
That we can change, that we can be different.

No more counting.

nakuha ko sa isang blogsite (pinoyinbelgium). Hindi ko na nga ito matandaan. Ito ang mga assignments ko sa LIRA noon.


Ehersisyo sa Tanaga, Dalit At Awit

Makatang Kiko (Francis Montesena) presents a collection of tanaga exercises below that uses different rhyming conventions. The tanagas below use perfect rhyming schemes in various froms. The exercise below showcases the art and craft of the tanaga at its finest:

Mga Tanaga
Sa Patinig na 'a'

1.Maragsa

Makopa

Kampanilya ni Kaka,
Kulay rosas ang mukha.
Piping tunog ang ngawa,
Makatas 'pag nginuya.

2. Malumi

Anay

Reynang nakahilata,
Alipi'y nangaypapa,
Lumawit man ang dila,
Sundalo'y tatalima.

Sa Patinig na 'e - i'

1. Maragsa

Kamote

Itinanim na binhi,
Lumaki at ngumiti,
Nang hukayi't tagbisi,
Kasinlaki ng binti.

2. Malumi

Isip-Kolonyal

Ang anyo mo ay sipi,
Nalimot na ang lahi.
Sa dayuha'y natali,
Sarili'y inaglahi.


Sa Patinig na o - u

1.
Maragsa

Aso

Mataas sa pag-upo,
Mababa 'pag tumayo.
Kaibigan kong ginto,
Karamay at kalaro.

2. Malumi

Pusa

Matanda na ang nuno,
Hindi pa naliligo.
Sa tubig nagtatago,
Tinik ang sinusuyo.


Mga Dalit

Sa Patinig na 'a'

1. Mabilis

Sandok

Tangkay itong kakaiba,
Ang dahon ay nag-iisa.
Walang ugat, walang sanga,
Kasa-kasama ni Ina.

2. Malumay

Makahiya

Nahihiya ang dalaga,
Mukha'y ayaw ipakita.
Nagtatago sa balana,
Sa hipo ay umaalma.

Sa Patinig na 'e - i'

1. Mabilis

Hapunan

Iniluto sa tahuri
Ang isdang napakalaki
Inihain isang gabi
Kasabay ng kanin pati.


2. Malumay

Bulaklak sa Kasal

Makulay ang ramilyete,
Tangan-tangan ng babae.
Sa kasal ay importante,
Daig pa ang diyamante.

Sa Patinig na 'o - u'

1.Mabilis

Kasuy

Amoy nito ay mabango,
Kung mamasda'y malilito,
Ang nakalabas ay buto,
Na para bang nagtatampo.


2. Malumay

Kawayan

Naaayon sa kuwento,
Nilalang ay galing dito,
Walang pinto, puro kwarto,
Doble sarado-kandado.

*Ilalabas ng "Montage" ang magazine arm ng UST Varsitarian ang dalawa kong tula na "24" at "Disyerto" sa kanilang February issue.

** nagconfirm na ang CCP thru email na natanggap na nila ang aking kontribusyon para sa ANI34

*** naisip ko, higit sa anumang pinagkakaabalahan, kailangan talagang pagtuunan ng pansin ang kalusugan. Dahil ito sa high blood ko na nakakadiskaril ng mga plano. ilang okasyon na ang di ko napuntahan, laging ang gusto ng katawan ko ay matulog, laging hilam ako sa antok.

**** napanood ko sa cinema one ang 2 magandang filipino films: Sarungbanggi ni Jacklyn Jose at Angelo Ilagan. deserving na manalong best actress dito si Jose at ang ganda ng pagkakalahad ng istorya. pati na rin ang lumang pelikula ni Carlitos siguion Reyna na Azucena ay aking inabangan. Bwisit lang na cable yan at sa kalagitnaan ng pelikula ay naputol ang connection. Talamak kasi ang nakawan ng kable sa amin. kahit telephone lines ninanakaw. Wish ko lang na maayos na kaagad, naaaddict na ako sa mga cable shows

*****Di ako makapagsulat ngayon, sabi ni Makoy Dakuykoy makinig na lang daw ako ng music kapag di ako makapagsulat.

Nanganganib na Wika
ni Roberto T. Añonuevo

Wika ang artsibo ng kasaysayan, nawika noon ni Ralph Waldo Emerson. At idaragdag kong taglay ng wika ang kasaysayan, ang kultura, at ang ideolohiya, na maaaring kisapmatang maglaho, kahit sa artsibo ng ating mga alaala.
Hindi lamang uri ng hayop o sarì [species] ng halaman o lahi ng mga tribung minorya, ang mabilis na nabubura sa daigdig. May panganib na ganap mawala din ngayon sa gunita ng sangkatauhan ang mga katutubong wika ng iba’t ibang bansa. Batay ang obserbasyong ito sa pag-aaral at pag-uugnayan ng UNESCO, Discovery Communications, at UN Works Programme.
Tinukoy ng UNESCO ang 18 nanganganib na wika at kung saan matatagpuan ang mga ito, sa tulong ng mga eksperto at gobyernong sangkot dito. Kabilang sa agaw-buhay na wika ang Scots Gaelic (Scotland); Saami (Sweden); Karaim (Lithuania); Istro-Romania (Croatia); Haida (Canada); Kadazandusun (Malaysia); Ainu (Japan); Sharda Script, Lepcha, at Idu Mishmi (India); Kayan Murik (Malaysia); Cucapa (Mexico); Tobas (Argentina); Naso (Panama); Itza Guatemala; ‡Khomani (Africa); Baka (Gabon); Bunuba (Australia).
Delikadong hindi na mabása o marinig pa ng bagong henerasyon ang wikang Karaim, na may 50 tao na lamang ang natitirang nakapagsasalita nito. Sa Hokkaido, Japan, ang nakapagsasalita o nakaiintindi ng Ainu ay aabot lamang sa 150 tao, samantalang may 100 tao na lamang ang nakapagsasalita ng Bunuba. Sa South Africa naman ay 23 tao na ang natitirang nakapagsasalita ng wikang ‡Khomani.
Hindi na tayo kailangang dumako pa sa ibang bansa. Dito sa Filipinas, ilan sa mga nanganganib na wika ang Agta (Palawan at Luzon); Itawis (Cagayan); at Karao (Benguet). Mababanggit din ang Sinama, ang wika ng pangkat etnikong Sama, na ang malaking bilang ay nasa Zamboanga Peninsula, Sitangkai, at Tawi-tawi. Nakapaloob sa Sama ang tinaguriang Sama Laut na kilala rin bilang Bajaw,Bajau,Badjao, o Orang Bajau. Kaanak din ng Sama ang Jama Mapun ng Isla Mapun.
Napakakulay ng mga wika sa Filipinas. At bawat wika ay karga ang kasaysayan at kultura ng bawat lipi. Kung mawawala ang wika, marahil ay hindi malayong mabura rin ang kasaysayan o kultura ng lipi. Marahil, ni wala nang taga-Maynila ang nakaririnig o nakababasa pa ng mga wikang gaya ng Agutayanen o Bagobo, Bantoanan o Bilaan, Buntuanon o Kalagan. Tanging UP Diksiyonaryong Filipino (2001) na lamang ang may lakas ng loob na itala ang mga salitang mula sa Cuyonen, Higa-onon, Kankanaey, Tagbanwa, Tausug, Tiboli, Tiruray, Yaka, at Zambal, at iba pa.
Malaki ang responsabilidad ng mga intelektuwal na Filipino sa iba’t ibang lárang na payamanin ang ating mga wika. Maaaring simulan ito sa pasulat o pabigkas na paraan, sa pang-araw-araw na transaksiyon o komunikasyon, at sa pagtatala ng mahahalagang impormasyon o pagsasalin ng literatura habang gamit ang sariling wika. Hindi dapat ikahiya ang paggamit ng Ibaloy o Ilonggo, sa gitna ng malaganap ng paggamit ng Ingles. Mamamatay lamang ang mga wikang katutubo kung tayo mismo ay susunod na lamang sa wika ng globalisasyon, at maging piyon sa gaya ng international call center.
Matagal na nating sinisisi ang Ingles bilang wika ng kolonyalismo, ngunit ang totoo’y malaki rin ang pagkukulang ng ating mga intelektuwal na gamitin ang sariling wikang pambansa sa gaya ng batas, arkitektura, negosyo, agham, medisina, at matematika. Halimbawa, Ingles ang pinamamayani sa kongreso kahit balu-baluktot ang gramatika o palaugnayan [syntax] ng Ingles ng ating mga kongresista. Lalo lamang nagmumukhang tanga ang mga butihing mambabatas sa wikang kinakapa nila.
Sina Andres Bonifacio at Emilio Jacinto ang mabuting halimbawa noon ng mga intelektuwal na gumamit ng wikang Tagalog na bukod sa diskurso ng mga Ilustrado-prinsipal es. Hindi pumaloob sina Bonifacio at Jacinto sa nasyon ng mga repormistang ilustrado, bagkus ginamit ang Inang Bayan o Haring Bayang Katagalugan. Katagalugan ang tinukoy nila bilang isang bansang nagsasarili, imbes na Filipinas ng mga propagandistang sipsip sa Espanya. Himagsikan naman ang ginamit nina Bonifacio at Jacinto, na iba ang pakahulugan at diskurso sa rebolusyon ng mga propagandistang gaya ni Jose Rizal. Higit sa lahat, Tagalog ang wikang dapat mabatid ng karaniwang mamamayan, at hindi Espanyol na wika ng mga ilustrado.
Kailangang kumilos na tayo upang mapanatili kahit man lang ang ating mga katutubong wika sa Filipinas. Huwag tayong maniwala na ang ating wika ay laan lamang sa tsismis, kabalbalan, o kabaklaan, gaya ng inihahayag sa mass media. Huwag na nating hintayin ang tulong na magmumula sa UNESCO at UN. Huwag na rin tayong umasa sa mga ahensiya ng gobyerno, gaya ng NCCA o KWF, dahil ang kaligtasan ng ating wika ay hindi malulutas ng gobyerno, bagkus ng bawat Filipinong may malasakit sa ating ugat at kabansaan.
Maniwala tayo na ang ating mga wika ay nakatakda para sa dakilang panitikan at karunungan.